In september 2026 zijn meerdere kwaliteitsborgers geschorst door hun instrumentaanbieder. Daardoor kwamen veel bouwprojecten in één keer stil te liggen. Dat brengt extra kosten mee voor alle bij die bouwprojecten betrokken partijen. Ook de kwaliteitsborger lijdt schade. Zijn projecten liggen stil, hij mag geen nieuwe projecten aannemen en de schorsing beschadigt zijn reputatie. Maar wat als later blijkt dat de schorsing onterecht is? Is de instrumentaanbieder dan aansprakelijk voor de schade van de kwaliteitsborger?
Verplichte bouwstop bij schorsing kwaliteitsborger
Een kwaliteitsborger heeft toestemming van de instrumentaanbieder nodig voor het gebruik van het instrument voor kwaliteitsborging.
Schorst een instrumentaanbieder die toestemming, dan volgt een verplichte bouwstop voor alle bouwprojecten onder dat instrument. De Woningwet verbiedt bouwen zonder kwaliteitsborger voor bouwprojecten in gevolgklasse 1. Hoe meer bouwprojecten een kwaliteitsborger onder zijn hoede heeft, hoe groter de gevolgen zijn van een schorsing.
Wanneer mag een instrumentaanbieder schorsen?
Een instrumentaanbieder mag zijn toestemming voor het gebruik van het instrument schorsen als de kwaliteitsborger zich niet houdt aan de vereisten van het instrument. Die vereisten staan in de privaatrechtelijke licentieovereenkomst tussen de instrumentaanbieder en de kwaliteitsborger voor het gebruik van het instrument en in de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb).
In die overeenkomst staat ook wanneer de instrumentaanbieder mag of moet ingrijpen en wanneer hij zijn toestemming kan schorsen of intrekken. Beide partijen moeten zich aan de licentieovereenkomst houden.
De Tlokb geeft de volgende redenen voor schorsing:
- de kwaliteitsborger wijkt af van het instrument
- de kwaliteitsborger heeft zich niet gehouden aan de gebruiks-of licentieovereenkomst met de instrumentaanbieder
- vrijwillig op verzoek van de kwaliteitsborger, en:
- de instrumentaanbieder kon zijn toezichtactiviteiten niet uitvoeren.
Daarbij is een instrumentaanbieder in deze gevallen wettelijk verplicht om een kwaliteitsborger te schorsen:
- de kwaliteitsborger verkeert in surséance van betaling;
- de kwaliteitsborger past het instrument herhaaldelijk en/of opzettelijk onjuist toe met als mogelijk gevolg een onterecht afgegeven verklaring.
Het gaat er niet alleen om wanneer een instrumentaanbieder mag schorsen, maar ook of dat in het concrete geval terecht is.
Wanneer is schorsing van een kwaliteitsborger onterecht?
Een schorsing kan onterecht zijn als de instrumentaanbieder zich niet houdt aan de vereisten voor schorsing in de licentieovereenkomst.
Bijvoorbeeld omdat hij zijn instrument niet op orde heeft en de procedure voor schorsing niet goed heeft gevolgd. In dat geval heeft de kwaliteitsborger met succes opheffing van de schorsing gevorderd.
Een ander voorbeeld is de situatie waarin de instrumentaanbieder de kwaliteitsborger een termijn heeft gegeven om een afwijking van het instrument te herstellen, maar al schorst voordat die termijn is verlopen.
Ja, maar het gaat er toch om of de kwaliteitsborger zijn werk goed deed?
Niet persé. Het gaat erom of de oorzaak van de schorsing terecht is. Eist de kwaliteitsborger bij de rechter opheffing van de schorsing omdat de juiste procedure niet is gevolgd, dan oordeelt de rechter daarover. Bovendien betekent een schorsing niet automatisch dat een kwaliteitsborger zijn werk niet goed doet of heeft gedaan.
Is de instrumentaanbieder aansprakelijk bij een onterechte schorsing van een kwaliteitsborger?
Dat hangt ervan af. Houdt een instrumentaanbieder zich niet of niet helemaal aan de afspraken in de licentieovereenkomst en schiet hij tekort, dan kan dat wanprestatie opleveren. Voor een geslaagd beroep op wanprestatie gelden nogal wat eisen.
De tekortkoming moet toerekenbaar zijn. Niet elke fout levert wanprestatie op. En soms is een fout overmacht. Bovendien moet de kwaliteitsborger aantonen dat hij door de fout van de instrumentaanbieder daadwerkelijk schade heeft geleden. Voor schadevergoeding moet de instrumentaanbieder in verzuim zijn.
En dan is het nog maar de vraag of een instrumentaanbieder alle schade van de kwaliteitsborger vergoed. Licentieovereenkomsten en gebruiksvoorwaarden voor het gebruik van een instrument voor kwaliteitsborging bevatten vaak een beperking van aansprakelijkheid van de instrumentaanbieder in omvang, geld en/of tijd.
Schorsen van een kwaliteitsborger? Denk vooraf goed na
De instrumentaanbieder moet ingrijpen als een kwaliteitsborger afwijkt van het instrument of zich niet houdt aan de licentieovereenkomst. Zeker bij het risico dat hij onterecht een verklaring afgeeft. Tegelijkertijd moet de instrumentaanbieder zich ook houden aan de afspraken in deze overeenkomst. Juist omdat schorsing een zware maatregel is die leidt tot een onmiddellijke bouwstop. Daarom moet de instrumentaanbieder eerst zorgvuldig beoordelen of een schorsing gerechtvaardigd is om vervolgens de juiste procedure voor schorsing te volgen. Blijkt de schorsing onterecht en levert dat wanprestatie op, dan kan de instrumentaanbieder aansprakelijk zijn voor de schade die de kwaliteitsborger daardoor lijdt.

