Hoe je extra werk betaald krijgt - ook als het geen meerwerk is

Veel aannemers denken dat extra werk automatisch recht geeft op betaling als meerwerk. Dat is niet zo. Extra werk is juridisch gezien niet altijd meerwerk. Dat betekent niet dat je geen recht hebt op betaling van extra werk. In dit blog leg ik uit hoe je extra werk betaald krijgt – ook als het geen meerwerk is.

Wat is meerwerk?

Meerwerk is een door de opdrachtgever gewenste toevoeging of verandering in het overeengekomen werk. De wettelijke meerwerkregeling verplicht je om je opdrachtgever op tijd te waarschuwen voor de noodzaak van de prijsverhoging als gevolg van het meerwerk.

Wanneer is extra werk geen meerwerk?

Niet al het extra werk dat je als aannemer doet is meerwerk. In de volgende gevallen is geen sprake van meerwerk:

a) Kostenverhogende omstandigheden
b) Regie-overeenkomst
c) Stelposten
d) Nieuw werk
e) Herstel van een gebrek

a) Kostenverhogende omstandigheden

Extra kosten als gevolg van kostenverhogende omstandigheden zijn kosten die je bij het sluiten van de aannemingsovereenkomst niet behoefde te voorzien en zonder dat je daarmee rekening moest houden bij de prijsbepaling. De wet en de meeste bouwvoorwaarden geven je de mogelijkheid om die extra kosten vergoed te krijgen.

Daarvoor is nodig dat:

de kostenverhogende omstandigheden niet voor rekening van de aannemer zijn, en
je bij het sluiten van de overeenkomst geen rekening met deze omstandigheden behoefde te houden, en
je je opdrachtgever duidelijk hebt gewaarschuwd voor de hogere prijs, zodat hij de prijsverhoging kan voorkomen door de aannemingsovereenkomst op te zeggen, te beperken of te vereenvoudigen.

Voldoe je niet aan alle vereisten, dan krijg je je extra kosten alsnog niet vergoedt.

Ik geef een voorbeeld Rb. Midden-Nederland 17 november 2021, ECLI: NL: RBME: 2021:5570.

Een aannemer die door schilderwerk van derden niet verder kon en vertraging opliep, deed tevergeefs een beroep op kostenverhogende omstandigheden. Hij wist vanaf de start van het werk dat hij behoorlijke vertraging zou oplopen door de aanwezigheid van de schilders. Toch kiest hij ervoor om verder te gaan het met het werk in plaats van te wachten tot de schilders klaar zijn. Achteraf claimde hij de extra kosten, maar tevergeefs. De vertraging door de aanwezigheid van de schilders kwam voor rekening van de aannemer. Bij het bepalen van de prijs had hij met deze omstandigheid rekening moeten houden. Ten slotte heeft hij zijn opdrachtgever niet voldoende gewaarschuwd voor de hogere prijs als gevolg van de vertraging .

b) Regie-overeenkomst

Anders dan bij meerwerk, is bij een regie-overeenkomst geen vaste prijs afgesproken. Vaak omdat partijen vooraf niet goed kunnen bepalen welke werkzaamheden nodig zijn om tot het gewenste resultaat te komen. Afrekening vindt plaats op basis van uren en materialen. Van extra werk zoals bij meerwerk is geen sprake.

c) Stelposten

Een stelpost is een in de aannemingssom opgenomen bedrag voor posten die later worden ingevuld, zoals een keuken of badkamer. Het is vanaf het begin een vast onderdeel van het werk waarvan de exacte invulling bij de totstandkoming van het werk nog niet bekend is. Stelposten zijn bedoeld voor onderdelen van het werk waarvan de aard of omvang nog afhankelijk is van latere keuzes van de opdrachtgever. Een stelpost is dus geen extra werk zoals meerwerk. Ook is een stelpost niet bedoeld om onzekerheden of risico’s van de aannemer zelf af te dekken .

Een stelpost is ook geen (onvoorziene) kostenverhogende omstandigheid. De stelpost is namelijk wèl geregeld in de aannemingsovereenkomst.

d) Nieuw werk

Nieuw, ander werk is geen meerwerk.

In dit voorbeeld Rb. 14 februari 2024 ECLI: NL: RBMNE: 2024:633 brengt een aannemer een offerte uit voor de levering van zeven kozijnen met deuren en ramen. Na de totstandkoming van de aannemingsovereenkomst blijkt dat vijf extra kozijnen nodig zijn. De aannemer brengt deze extra kozijnen als meerwerk in rekening. De kantonrechter oordeelt echter dat de vijf extra kozijnen een nieuw, ander werk zijn en geen meerwerk. Deze kozijnen zijn geen toevoeging of verandering in het overeengekomen werk, omdat de offerte waarop de aannemingsovereenkomst is gebaseerd alleen ziet het leveren van zeven kozijnen. De vijf extra kozijnen vallen buiten de oorspronkelijke scope van de overeenkomst. De aannemer heeft recht op betaling van de vijf kozijnen als nieuw werk.

In sommige gevallen lijkt sprake van extra werk dat recht geeft op betaling, maar is dat niet zo.

e) Herstel van een gebrek

Herstel van een gebrek is geen meerwerk of extra werk dat recht geeft op betaling. Een opdrachtgever hoeft niet te betalen voor het herstel van een bouwfout ..

En een wijziging als gevolg van een onjuiste lezing van het bestek?

Een wijziging van het werk als gevolg van een onjuiste lezing van het bestek is ook geen extra werk dat recht geeft op betaling.

Een aannemer vordert betaling van meerwerk als gevolg van het wijzigen van de hoofddraagconstructie en de trappen, waaronder voor de borstwering op de tweede en derde verdiepingsvloer met een zijwang van staalplaat voor een bedrag van ruim EUR 62.000,-. Hij leest het bestek niet goed en mist dat deze werkzaamheden onderdeel zijn van het bestek. Daardoor begroot hij deze werkzaamheden niet. Arbiters wijzen zijn vordering tot betaling van deze werkzaamheden af RvA 20 november 2017, 35.804 r.o. 57.